Koyu Mod:
Yazar :
Seda Nur Marabaoğlu, Bayram Uzun
Özet :
Bir ülkenin siyasi, ekonomik, askeri ve stratejik olarak etkin olabilmesi, o ülkenin sınır, mülkiyet, gıda, enerji, siber, vb. alanlardaki
güvenliğinin sağlanmasıyla mümkündür. Bu alanların güvence altına alınması toplumsal huzurun oluşması bakımından da hayati
öneme sahiptir. Öte yandan, artan nüfus ve teknolojik gelişmelere bağlı olarak elektrik enerjisine olan ihtiyaç giderek artmaktadır. Bu
durum, yeni üretim tesisleri ve dolayısıyla iletim hatlarının kurulmasını gerektirmektedir. Bu hatların inşasıyla, hem insanlar hem de
hattın geçtiği güzergâhtaki taşınmaz sahipleri olumsuz etkilenmektedir. Taşınmazların alım-satımındaki zorluk, engel, görsellik, vb.
faktörler taşınmaz değerini olumsuz etkilediği için bu hatların giderek yaygınlaşması taşınmaz sahiplerini huzursuz etmektedir.
Mülkiyet güvenliği bağlamında, yüksek voltajlı iletim hatları taşınmaz üzerinde olumsuz etkiler yarattığı için irtifak kamulaştırmasına
konu olmuştur. İrtifak kamulaştırmasında idare, ihtiyacı olan taşınmazın mülkiyetini devralmak yerine taşınmazın belirli bir kesimi,
yüksekliği, derinliği veya kaynak üzerinde kendi lehine irtifak hakkı tesis etmektedir. Böylelikle; hem idare, mülkiyet için ödeyeceği
kamulaştırma bedelinden daha az bir bedel ödemekte, hem de taşınmaz üzerinde irtifak yoluyla kamulaştırma işlemi yapılan taşınmaz
sahibi, taşınmazı üzerinde tasarrufta bulunma hakkını korumaya devam etmektedir. Ancak, irtifak kamulaştırması için belirlenen
bedelin tam olarak formülize edilememesi, uygulamada sosyal, ekonomik ve hukuki sorunlara sebep olmaktadır. Hukuki olarak, irtifak
kamulaştırması 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu 4. ve 11. maddelerinde açıklanmaktadır. Esasen, kanunun her iki bendi de irtifak
kamulaştırmasını uygulamaya yol gösterecek şekilde açıklayamamaktadır. Bu sebeple, irtifak kamulaştırması genel olarak Yargıtay
kararları ile yönlendirilmektedir.
Bu çalışmada, irtifak kamulaştırma bedelinin Türkiye’de ve seçilmiş bazı ülkelerde nasıl belirlendiğinden bahsedilecektir. Ayrıca, bu
ülkelerde irtifak kamulaştırma bedeli belirlenirken dikkate alınan faktörlere (taşınmazın cinsi, irtifakın niteliği, irtifakın geçiş şekli,
vb.) değinilecektir. Yargıtay kararları ışığında irtifak kamulaştırmasının temel ilkeleri vurgulanacaktır
Anahtar Kelimeler :
İrtifak, Kamulaştırma, Değer, İrtifak bedeli, Yüksek Voltajlı İletim Hattı
Kaynak :