Koyu Mod:
Yazar :
Taner Teber , İlknur Fatma Dönmez
Özet :
Mühendis sözcüğü Türk Dil Kurumu sözlüğünde insanların her türlü ihtiyacını karşılamaya dayalı yol, köprü, bina gibi bayındırlık;
tarım, beslenme gibi gıda, fizik, kimya, biyoloji, elektrik elektronik gibi fen; uçak, otomobil, motor, iş makineleri gibi teknik ve sosyal
alanlarda uzmanlaşmış belli bir eğitim görmüş kimse olarak tanımlanmıştır. Mühendis sözcüğü filolojik olarak incelendiğinde ise
Arapça "mü” ve “hendese" yani geometri ve bilim bilen anlamına gelen kelimelerin birleşiminden türemiştir. Her ne kadar günümüzde
mühendislik disiplininin problem çözümlerinde ve/veya ihtiyaçlara binaen tasarladığı ürünlerde matematiğin karmaşık dünyası
içerisinde kaldığı gibi bir algı olsa da, doğal olarak var olanın varlığını, kaynağını, anlamını ve nedenini düşünen felsefe disiplininden
bağımsız olduğu söylenemez. Filozof ise yaşadığı çağın bilimsel verilerine dayanarak evren, doğa, toplumsal ilişkiler, ahlak, din,
sanat ve politika anlayışları üzerinden ferdin davranış eğilimlerini, toplumun ilke ve ülkülerini, ahlaki değerlerini ve gereksinimlerini
tahlil, tespit ve dizayn ederek aslında mühendislik disiplininin olgunlaşmasını sağlamaktadır.
Dogmatik ögeler üzerine kurulu olan felsefe disiplini, önce materyalizme evrilmiş, 19.yy’la gelindiğinde ise pozitivist ve diyalektik
materyalizm öne çıkmıştır. 20.yy ilk yarısında iki büyük dünya savaşı yaşanmış, bu savaş öncesi mühendislik disiplini ürünü olarak
ağır savaş endüstrisi ile savaş makinaları geliştirilmiş ve savaşlar sonucu milyonlarca insan ölmüş ve/veya göç etmek zorunda
kalmıştır. Böylelikle yeni mühendislik felsefesi ve ahlakı ulusalcılık akımı ile imparatorlukların sonunu getirmiştir. 21.yy ilk çeyreğinde
de teknolojinin hızla gelişimi, bilgiye kolay-ucuz erişim neticesinde dünya küçülmüş etkileşim/iletişim kolaylaşmıştır. Felsefe disiplini
ise kongrelerde, cemiyetlerde veya üniversite kürsülerinde kalmış gibi görünse de aslında Endüstri 4.0 Devrimi diye adlandırılan bu
dönemde, teknolojiyi üretenler tarafından yeniden şekillendirilmiş ve ahlak anlayışını dönüştürmüştür. Bu çalışma esnasında
Mühendislik felsefesi “3K” yani “korku-kaos-kontrol” olarak tarafımızdan modellenmiştir. Alain Badiou ‘21. Yüzyılda gördüğüm bir
tutku varsa o da korkudur. Hatta tutkudan, krizden, tekinden, başkasından, yabancı olandan bir korku. Bütün bu korkular büyük bir
tutku oluşturuyor. Çok büyük bir korku gelecek korkusu’ diyerek ütopyacılığın korku ile distopyacılığa dönüşümünü öngörmüş ve haklı
çıkmıştır. Sonuç olarak devlet, rejim, toplum, aile hatta din yeniden dizayn edilmeye başlamıştır.
Teknolojiyi üreten ahlakını da belirlemiş ve teknolojinin sanal özgürlüğünde Badio’nun bahsettiği korku tutkusu dijital mahkûmlar
yaratarak, kaosu beslenmiş ve kontrol tamamen yeni mühendislik tanrılarına teslim edilmiştir. Daha açık anlatmak gerekirse
mühendislik felsefesini dizayn edip, geliştirdikleri teknolojiyle ahlakını da belirleyenler, Nagazaki ve Hiroşima ya atılan nükleer
bombaların mühendislerinden daha az tehlikeli değildirler; Hatta günümüzde yazılım mühendisliği ürünü olan sosyal medya vasıtaları
kullanılarak potansiyel düşman olarak kabul ettikleri ülkelerde gerçekleştirilen toplumsal hareketler Sun Tzu’nun “üstün savaş sanatı,
düşmana dövüşmeden boyun eğdirmektir” sözünün vücut bulmuş halidir.
Bu çalışmanın amacı, mühendislik disiplininin felsefeden bağımsız düşünülemeyeceğini tartışırken, bu iki disiplinin birlikte meydana
getirdiği ürünün, etik ve ahlaki kodları nasıl bir değişim/dönüşüm ve dezenformasyona uğratabileceğini, hatta uğrattığını analiz
etmektir. İzlenen yöntem teorik incelemeler, literatür taraması, toplumsal gözlemler, farklı disiplinlere mensup mühendisler ile toplum
mühendisliği sonucu oluşan kitlesel hareketlere katılanlarla yapılan derinlemesine görüşmeler ve yazarların bireysel
gözlem/tecrübelerinden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde mühendislik ve felsefenin ürününün yarattığı ahlaki ve etik
değişim/dönüşüm tartışılacak olup sonraki, bölümlerde toplumun dizayn edilmesi meselesi irdelenecektir. Sonuç bölümünde ise değişen
durum değerlendirilecek ve eleştirilere yer verilecektir.
Anahtar Kelimeler :
Mühendislik Felsefesi, Mesleki Etik-Ahlak Kodları, Toplum Mühendisliği, Endüstri 4.0, 3K Modeli
Kaynak :