Koyu Mod:
Yazar :
Naci Yastıklı , Fatih Esirtgen
Özet :
Sayısal Yükseklik Modeli (SYM), doğal kaynakların yönetimi, yer bilimleri, askeri uygulamalar, mühendislik projeleri, kent yönetimi,
üç boyutlu görselleştirme gibi birçok uygulama alanında başarı ile kullanılmaktadır. Günümüzde farklı veri toplama yöntemleri ile
üretilen Sayısal Yükseklik Modeli kentsel planlama ve kente ait problemlerin çözümünde kilit rol oynayan Coğrafi Bilgi Sistemlerinin
vazgeçilmez bir veri kaynağı haline gelmiştir. Üretilen Sayısal Yükseklik Modelinin doğruluğu ve kalitesi de farklı uygulamalar için
hayati derecede önemlidir. Bu nedenle üretilen Sayısal Yükseklik Modellerinin doğruluklarının ve kalitelerinin araştırılması güncel
bir çalışma alanı olarak önemini korumaktadır. Ülkemizde SYM üretiminde, uluslar arası kabul görmüş kurallar ve teknikler
kullanılarak belirli standartlara ulaşılmış ancak üretilen SYM’lerin doğrulukları ve kalite değerlendirmesi üzerine yeterli standartlar
oluşturulmamıştır.
Bu çalışma, İstanbul bölgesinde Sayısal Fotogrametri, Uzaktan Algılama yöntemi kullanılarak toplanan verilerle üretilen SYM’
lerin doğruluk analizi ve kalite değerlendirmesi geçekleştirilmiştir. 10x10 km’ lik bir alanı kapsayan çalışma alanı, açık alan, orman,
yerleşim, çalılık ve bozuk yüzey olmak üzere 5 arazi sınıfını içeren bir bölgeyi kapsamaktadır. 1/1000 ölçekli sayısal fotogrametrik
haritalardan üretilen 3 m örneklenmiş SYM referans veri olarak kullanılmış ve 94 adet YKN ile test edilmiştir. 1/5000 ölçekli sayısal
fotogrametrik haritalardan üretilen 5m ve 30m olmak üzere 2 farklı çözünürlüğe sahip SYM, 20 m çözünürlüklü SPOT ve 80 m
çözünürlüklü ASTER uydu görüntüleriyle üretilmiş SYM test verisi olarak kullanılmıştır. Ayrıca SRTM uydusundan InSAR algılama
tekniğiyle üretilen 90 m çözünürlüğe sahip SYM ‘de test verisi olarak kullanılmış ve tüm SYM’ lerin düşey doğrulukları analiz
edilmiş ve çıkan sonuçlara göre kaliteleri değerlendirilmiştir. Çalışma bölgesi arazi yapısına göre sınıflara ayrılmış ve her bir sınıf
için ayrı ayrı doğruluk analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda test edilen SYM’lerin KOHz değerleri bulunmuş, uluslararası
standartlar göz önünde bulundurularak doğruluk analizi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlarda beklendiği üzere, fotogrametrik
yöntemle üretilmiş SYM’lerin SPOT, ASTER, SRTM uydu görüntüleri ile elde edilen SYM’lere göre daha doğru olduğu
belirlenmiştir. Aynı zamanda fotogrametrik yöntemle üretilmiş 1/5000 ölçekli sayısal haritalardan üretilmiş 5m ve 30 m ye
örneklenmiş SYM’ lerin sonuçları karşılaştırılmış ve 30m ye örneklenmiş SYM’ nin daha iyi sonuçlar verdiği görülmüştür. Aynı
kaynaktan benzer veri türleri ile üretilen SYM ‘lerde enterpole edilerek çözünürlük değeri artırılan SYM’ lerin iyi sonuçlar vermediği
belirlenmiştir. Her bir arazi sınıfı için bulunan KOHZ değerleri karşılaştırılmış ve farklı kaynaklardan üretilen tüm SYM’ lerde
beklendiği üzere açık alanları içeren bölgeler, diğer orman, çalılık, yerleşim ve bozuk yüzeylere göre daha iyi sonuç verdiği
belirlenmiştir. Yapılan çalışma ile SYM üretiminde veri kaynağı seçimi, çözünürlük, üretim yöntemi ve sonuç ürünün kalitesinin ve
üretim standartlarının önemi ortaya konulmuştur. Özellikle çalışma alanındaki arazi sınıflarında hesaplanan KOHZ değerleri,
SYM’nin doğruluğunun belirlenmesinde arazi sınıfının göz ardı edilemeyecek bir etken olduğunu bir kez daha vurgulamıştır.
Anahtar Kelimeler :
SYM, Doğruluk analizi, Sayısal Fotogrametri, SPOT, SRTM, InSAR, ASTER
Kaynak :