Koyu Mod:
Yazar :
Gülten Kara, Deniztan Ulutaş Karakol , Cemre Yılmaz , Çetin Cömert
Özet :
Bağlantılı Veri, “Verinin Webi” olarak bilinen Semantik Web’ in temel yapı taşlarından biridir. Semantik Web, hem insanlar hem de
bilgisayarlar tarafından anlaşılabilen veri setleri arasında linkler/bağlantılar oluşturmakla ilgilidir. “Bağlantılı Açık Veri” den söz
edebilmek için öncelikle “Açık Veri” ve “Bağlantılı Veri” kavramlarının anlaşılması gerekir. Veriler herkes tarafından serbest bir
şekilde kullanılıp paylaşılıyorsa (yalnızca atıfta bulunma ve paylaşmak şartıyla) bu şekildeki verilere “Açık Veri (Open Data)” denir.
“Açık Veri” diğer veri setleri ile bağlantı kurulmaksızın herkes tarafından kullanılabilir. Aynı zamanda veriler yeniden kullanmak ve
paylaşmak için kısıtlama olmaksızın birleştirilebilir. Bağlantılı Veri, RDF veri setleri arasındaki linkleri kurmak için en iyi
uygulamaları sunar. Diğer bir deyişle, Bağlantılı Veri, web üzerinde bilgisayarlar tarafından okunabilir bağlantılı verilerin paylaşımı
için bir dizi tasarım ilkeleri gerektirir. Özellikle, farklı veri kaynaklarındaki çok büyük miktarlardaki veriler arasında link kurmak,
birleştirmek ve entegre etmek için bazı temel kuralların yerine getirilmesi gerekir. Bunun için Tim Berners-Lee, “Bağlantılı Veri
İlkeleri”ni önermiştir. Verilerin semantik web dillerinden biri olan RDF formatına dönüştürülmesi ve “Bağlantılı Veri İlkeleri”ni
sağlayarak web üzerindeki veri kaynakları ile ilişkilendirilmesi ile “Bağlantılı Veri” elde edilir. Verilerin ilişkilendirilmesi ile oluşan
çizge (graph) farklı veri kaynaklarında bulunan farklı formatlardaki veriler arasında anlamsal olarak birbirlerine link kurulması söz
konusu olduğundan mevcut bilgilerin dışında yeni bilgilerin elde edilmesini sağlar. Ayrıca, veri modellerinin genişletilmesini
kolaylaştırır ve kolay bir şekilde güncellenmesine izin verir. Veriler ve web üzerindeki veri setleri arasında linkler yardımıyla veri, çok
daha kolay ulaşılabilir hale gelir. Son yıllarda “Açık Veri Yaklaşımı” ile birlikte web üzerindeki konumsal verilerin boyutu artmıştır.
“Bağlantılı Açık Veri Yaklaşımı” ile daha da büyük artış göstereceği öngörülmektedir. Konumsal alanda “Bağlantılı Açık Veri”lerin
yayınlanması, mevcut veri ve bilgilerin optimum kullanımını sağlamak ve onlardan yeni bilgiler çıkarmak ve en önemlisi farklı
konumsal veri sağlayıcıları arasında veri paylaşımını semantik olarak gerçekleştirilmesine imkân verecektir. “Bağlantılı Açık Veri”
yaklaşımı, web üzerinde verinin birleştirilmesi ve paylaşımı için alternatif bir yol sunar. Verilerin anlamlandırılması için web üzerinde
çok sayıda veri kaynağı mevcuttur. Belirli bir alandaki verilerin bağlantılı veri olarak yayınlanması için gerekli veri setlerinin
bulunması, veri setlerinin yeniden kullanılabilirliğinin önündeki en büyük engeldir. Konumsal verilerin daha anlamlı hale getirilmesi,
link kurulacak veri setlerinin bulunması ve eldeki konumsal verilerle veri setleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi ile gerçekleştirilir.
Diğer bir deyişle, “anlam” referans verilecek veri setlerinden gelir. Bu noktadan hareketle çalışmanın odak noktası, konumsal verilerin
“Bağlantılı Açık Veri” olarak yayınlanması için gerekli metodolojinin belirlenmesidir. Bu bağlamda idari sınırlar veri seti Bağlantılı
Açık Veri olarak yayınlanmıştır. Bunun için öncelikle geodatabase formatındaki verilerden RDF verileri elde edilmiştir. Sonrasında
idari sınırlar RDF verisinin semantik olarak tanımlanması için Web üzerindeki bağlantılı veri setleri incelenmiştir. Belirlenen veri
setleri ve idari sınırlar RDF verisi arasındaki linkler SILK kullanılarak belirlenmiştir. Ayrıca konumsal verilerin Bağlantılı Açık Veri
olarak yayınlanması için mevcut veri setleri incelenmiştir. İdari sınırlar RDF verisinin daha anlamlı hale getirilebilmesi için hangi
veri setlerine link kurulacağının belirlenmesi ve ontoloji kullanılması gerekliliği irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler :
Bağlantılı Veri, Açık Veri, Bağlantılı Açık Veri, Semantik Web
Kaynak :