Koyu Mod:
Yazar :
Ayhan Ceylan , Aydın Üstün , Serkan Doğanalp , H.Bora Gürses
Özet :
Günümüzde mühendislik hizmetlerine yönelik projelerde nokta yüksekliklerinin veya yükseklik farklarının belirlenmesinde uygulanan
en geçerli yöntem GPS/Nivelman tekniğidir. Söz konusu teknik, uygulamada doğrudan doğruya kullanılamayan GPS elipsoidal
yüksekliklerinin ortometrik yüksekliklere dönüştürülmesi esasına dayanır. B.Ö.H.H.B.Ü. Yönetmeliğinde bu iki yükseklik sistemi
arasındaki dönüşüm için işaret edilen yöntemlerde, elde edilecek sonuçların doğruluğu seçilen dayanak noktalarının ağ içerisindeki
konumuna bağlıdır. Karayolu, demiryolu, kanal vb. mühendislik projelerindeki yer kontrol noktaları, genellikle sınırlı (12 km)
genişlikte şeritvari bir alan içerisinde dağılması nedeniyle çalışma alanı içerisinde sağlıklı bir yüzey modelinin oluşturulmasını
güçleştirmektedir. Bu tür şeritvari mühendislik projelerinde, geçki boyunca polinom yüzeyi modeline alternatif olarak ardışık
dayanak noktalarından En Küçük Kareler (EKK) yöntemine göre kollokasyon ile geçirilecek polinom eğrisi modeli bir yaklaşım
olarak düşünülebilir.
Bu çalışmada, yaklaşık 210 km uzunluğundaki KonyaPolatlı (Ankara) Hızlı Tren Projesine ait GPS/Nivelman verileri En Küçük
Kareler ile kollokasyon (EKKK) yöntemini esas alan polinom eğrisi yaklaşımını inceleme amacıyla kullanılmıştır. Projeye ait yer
kontrol noktaları, bu çalışmanın amacına uygun olarak dayanak ve kontrol olmak üzere sınıflandırılarak, kontrol noktaların
ortometrik yükseklikleri, farklı dereceden eğri ve yüzey polinomu geçirmek suretiyle elde edilen yerel jeoit modeli yardımıyla
hesaplanmıştır. Ayrıca, aynı noktalardaki ortometrik yükseklikler, bu çalışmada önerilen EKKK kollokasyon ile polinom eğrisi
yaklaşımı ile hesaplanmıştır. Uygulama alanında dayanak noktalarının yüzeye dağılımı uygun olmadığından yüzey modelinde üst
derecelere çıkılamamıştır. 1. ve 2. derece yüzey modelleri ile elde edilen değerler ile gerçek değerler arasındaki farklara ilişkin
standart sapma ±10.0 cm, eğri yaklaşımında ise daha üst dereceden (6.dereceye kadar) polinonum eğrisi geçirilebilmesine rağmen
farklara ilişkin standart sapma ±7.2 cm hesaplanmıştır. Diğer yandan, 2. dereceden eğri polinomu ile EKK göre kollokasyon
yaklaşımında ise farklara ait standart sapma ±1. 9 cmolarak elde edilmiştir.
Anahtar Kelimeler :
GPS/GNSS, Nivelman, Mühendislik Ölçmeleri, Kollokasyon, Ortometrik Yükseklik
Kaynak :