Koyu Mod:
Yazar :
Haluk Konak, Pakize Küreç Nehbit, Aslıhan Karaöz, Fazilet Cerit
Özet :
Jeodezik ağlar, farklı epoklarda ve farklı oturumlarda olmak üzere, deformasyon ağları ya da sürekli ağlar olarak tasarlanmakta,
ölçülmekte ve değerlendirme sonuçları zamana bağlı olarak izlenebilmektedir. Bu ağlar aktif tektonik hareketlerin izlenebilmesi
amacıyla küresel ölçekli sabit GNSS ağları; öte yandan bölgesel/yerel tektonik hareketlerin izlenmesi ve yüzey hareketlerinin
yorumlanması amacıyla bölgesel sıklaştırma ağları ya da deformasyon izleme ağları biçiminde de tasarlanabilirler. Sözü edilen bu
ağların kapsadığı alanlar, elipsoit ya da küre üzerinde birer yüzey olarak ele alınırlar. Yüzey üzerine dağılmış ağ noktalarındaki
deformasyonlardan yararlanarak, yüzeyin kendine ait özellikleri, herhangi bir referans/koordinat sistemi tanımından bağımsız olarak
geometrik gerinim modelleri yardımıyla irdelenirler. Bu durumda; jeodezik ağların tesis edildiği bölgenin yerel yüzey hareketlerinden
ya da bölgesel aktif tektonik davranışlardan etkilenme düzeyleri deneysel olarak belirlenebilir ve yorumlanabilir. Öte yandan;
herhangi bir ölçüde model hipotezi testi ile belirlenemeyen rasgele özellikli olası kaba hatalar (uyuşumsuzluklar: outliers), koordinat
bilinmeyenlerini ayrı ayrı etkiler. Bu etkiler ağ noktalarında belli büyüklükte deformasyonlara yol açarlar ve bu noktalar farklı
yönlerde ve oranlarda gerinirler. Sözü edilen gerinimlerin yarattığı en büyük etkiyi araştırmak, günümüzde sıklıkla başvurulan öncül
bir güvenirlik irdeleme yöntemidir. Bu öncül irdeleme yöntemi “Jeodezik Ağlarda Sağlamlık Analizi” olarak adlandırılmaktadır. Gerek
öncül gerekse soncul anlamda olsun, sözü edilen gerinimler farklı kestirim yöntemleri ile modellenebilmektedir. Böylece kestirilen
temel gerinim bileşenleri ve deformasyon vektöründen yararlanarak deformasyon sonuçları yorumlanabilmektedir.
Bu çalışmamızda, ağ noktalarında ortaya çıkabilecek olası gerinim bileşenleri; En Küçük Toplam (EKT, L1-Norm), En Küçük Karesel
Ortanca (EKKO) ve En Küçük Kareler (EKK, L2-Norm) kestirim yöntemleri ile belirlenmektedir. Bu yöntemler Kocaeli İZGAZ Doğal
Gaz Alt Yapısının izlenebilmesi amacıyla tasarlanan bir jeodezik kontrol ağında (KOUSAGA) sayısal olarak test edilmektedir. Gerinim
bileşenleri, ağ noktalarının temsil ettiği çok yüzlü (polihedron ) bir yapıya sahip yüzeyler üzerinde ayrı ayrı kestirilmektedir. Ayrıca
kestirim yöntemlerinin gerinim bileşenlerine etkileri de, amaç fonksiyonlarına göre, sayısal olarak karşılaştırılmaktadır. Elde edilen
sonuçlar, bu çalışmada önerilmekte olan kestirim yöntemlerinin güçlü ve zayıf yönlerine göre irdelenmekte ve uygulanabilme
olanakları sorgulanmaktadır.
Anahtar Kelimeler :
Deformasyon, Gerinim, Kestirim Yöntemleri, KOUSAGA
Kaynak :