Koyu Mod:
Yazar :
Kamil Teke , Emine Tanır, Harald Schuh
Özet :
Çok Uzun Baz Enterferometrisi (Very Long Baseline Interferometry, VLBI) uzay jeodezi tekniği ölçülerinin analizinden tüm Yer
dönme parametreleri (Earth orientation parameters, EOP) kestirilebilir. Küresel Navigasyon ve Uydu Sistemleri (Global Navigation
and Satellite Systems, GNSS) ölçülerinin analizinden kutup gezinmeleri (xp, yp) duyarlıklı olarak kestirilir. Fakat GNSS, UT1UTC
(Yer’in uzaya göre mutlak dönüklüğü) ve nutasyon parametrelerini (X, Y), uydu yörünge parametreleri ile olan yüksek
korelasyonlarından ötürü belirleyemez. GNSS, Yer’in dönme hızının zamana bağlı değişimini (zamana göre kısmi türevini: d(UT1
UTC)/dt) diğer bir ifade ile gün uzunluğunu (length of day: LOD) duyarlı bir şekilde kestirebilir. Bu çalışmada, Uluslarası VLBI
Jeodezi ve Astrometri Servisi (International VLBI Service for Geodesy and Astrometry, IVS) tarafından planlanan ve gerçekleştirilen
15 günlük sürekli VLBI oturumlarının (IVSCONT08), Vienna VLBI yazılımı ile (Vienna VLBI Software, VieVS) analizi yapılmıştır.
VLBI oturumlarının analizi sonucu UTC (Universal Time Coordinated) tam saatlerinde (örneğin; 15:00 UTC, 16:00 UTC) kestirimi
yapılan Yer dönüklük parametreleri (Earth rotation parameters, ERP), aynı epoklarda (UTC tam saatleri) GNSS ölçülerinden
kestirimi yapılan ERP ve yüksek frekanslı ERP (HFERP) jeofizik modellerinden (örneğin, okyanus gelgitlerinin ERP üzerindeki
etkisi) elde edilenler temel açıklayıcı istatistik ve spektral analiz yöntemleri kullanılarak karşılaştırılmıştır. Kutup gezinmelerinde
prograde 24 saat periyodunda ~100 ila ~160 mikro açı saniyesi (10 6 açı saniyesi) genliğinde ve gün uzunluğunda (LOD) prograde
24 saat periyodunda ~50 mikro saniye (10 6 zaman saniyesi) genliğinde anlamlı uyuşumsuzluklar görülmüştür. Bu uyuşumsuzlukların
nedenlerinden biri, VLBI ölçülerinden kestirimi yapılan ERP parametrelerinin üzerinde herhangi bir mutlak veya bağıl kısıtlayıcı
denklem uygulamamış olmamız olabilir. VLBI ölçüleri, GNSS ölçüleri ve HFERP modellerinden elde edilen kutup gezinmesi
koordinatları ve gün uzunluğu değerleri genliklerinin retrograde ve prograde 12 saat periyodunda iyi uyuşum gösterdikleri
belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler :
VLBI, GPS/GNSS, Yer dönme parametreleri (EOP), Yer dönüklük parametreleri (ERP), CONT08 oturumları
Kaynak :