Koyu Mod:
Yazar :
Ramazan Alper Kuçak , Serdar Erol , Emrah Özögel , Bihter Erol
Özet :
Farklı teknikler ile elde edilen verilerden değişen doğruluk ve çözünürlükte üretilen Sayısal Arazi Modeli (SAM) verileri yükseklik
bilgisi gerektiren birçok uygulamada kullanılmaktadır. GNSS teknikleriyle elde edilen elipsoidal yüksekliklerin bölgesel yükseklik
sistemindeki yüksekliklere dönüştürülmesinde yüksek doğruluklu geoit modelleri kullanılmaktadır. Ülkemizde jeodezik çalışmalarda
ve çoğu mühendislik uygulamalarında yeterli doğrulukta yükseklik dönüşümünü sağlayacak bölgesel bir geoit modeli mevcut
değildir. Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliğinde 5 cm ve altında yükseklik doğruluğu gerektiren
uygulamalarda yerel geoit modellerinin kullanılması önerilmekte ve gereksinim duyulan doğrulukta yerel geoit modelinin
hesaplanması için kullanılacak dayanak noktalarının sağlaması gereken standartlar belirtilmektedir. Farklı türde veriler ve
yöntemler kullanılarak hesaplanan bölgesel ve yerel geoit modellerinin test edilmesinde modelin hesaplanmasından bağımsız kontrol
verilerine gereksinme duyulur. Yüksek doğruluklu GNSS/nivelman verileri, astrojeodezik çekül sapmaları, mareograf istasyonu
verileri, geoit modellerinin test edilmesi için sıklıkla kullanılan verilerdir.
Bu çalışmanın kapsamında, İzmir Bergama ilçesinde uçaktan LİDAR ve İnsansız Hava Aracından (IHA) fotogrametrik olarak elde
edilen nokta bulutu verileri kullanılarak üretilen SAM verileri bölgede mevcut farklı geoit modellerinin doğruluklarının
değerlendirilmesinde kullanılmıştır. Çalışma alanı hafif engebeli bir topoğrafyaya sahiptir. Sayısal Arazi Modeli üretilen bölge,
yapılaşma bakımından heterojen karaktere sahiptir. Bu nedenle, havadan LIDAR ve İHA fotogrametrisi ile elde edilen nokta bulutu
verilerinin işlenmesinde farklı filtreleme algoritmaları uygulanmıştır. Üretilen Sayısal Arazi Modelleri yardımıyla çalışma alanında
oluşturulan yerel geoit modeli, Türkiye Geoidi 2003 (TG03) ve EIGEN6C4 global jeopotansiyel modellerinin test edilmesinde
kullanılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda, farklı yükseklik sistemlerinde üretilen nokta bulutlarının kullanılması ile santimetre
doğrulukta yerel geoit yüzeyinin oluşturulabileceği ve bölgede mevcut diğer geoit modellerinin test edilmesinde kullanılabileceği
ortaya çıkarılmıştır. Çalışmada kullanılan uçaktan hava LIDAR verileri Harita Genel Müdürlüğü tarafından sağlanmıştır.
Anahtar Kelimeler :
SAM, nokta bulutu, İHA, hava LIDAR, ortometrik yükseklik, geoit modeli.
Kaynak :