Koyu Mod:
Yazar :
Kadir Şahbaz, Melih Başaraner
Özet :
Mevcut haritalardan daha küçük ölçekli harita türetimi, kartografik genelleştirme ile gerçekleştirilir. Kartografik genelleştirme, tek
nesnelere uygulandığı gibi bir grup nesneye de uygulanmaktadır. Basitleştirme, abartma, iyileştirme gibi işlemler tek nesnelere
uygulanır. Tipikleştirme/eleme, kaynaştırma/birleştirme ve öteleme ise nesne gruplarına uygulanır ve bu işlemler, bağlamsal
genelleştirme başlığı altında toplanır. Bağlamsal genelleştirme işlemleri arasında, öteleme en karmaşık olanıdır. Bu işlemde, bir
yandan konum doğruluğu ve minimum nesne mesafesi kısıtlarına uyulurken öte yandan mekansal dağılımın mümkün olduğunca
korunması gerekir. Bu çalışmada, 1:25 000 ölçekli topografik haritalarda yer alan bina ve yerleşim alanı nesnelerinin 1:50 000
ölçeğine genelleştirilmesinde uygulanan öteleme işlemi için yeni bir yaklaşım önerilmektedir. Öteleme işlemi, diğer genelleştirme
işlemlerinin ardından uygulanır. Bu amaçla öncelikle binalara abartma, dikleştirme, basitleştirme gibi tek bina genelleştirme işlemleri
uygulanmıştır. Bağlamsal genelleştirmeye yönelik olarak adalar oluşturulmuş, ardından adalar içinde yakınlık esas alınarak tampon
bölgeler ile bina grupları elde edilmiştir. Sonrasında bina grupları için Voronoi çokgenleri ve tampon bölgeler aracılığıyla
genelleştirme bölgeleri oluşturulmuştur. Böylelikle, problem genelleştirme bölgesi içinde uygun genelleştirme çözümleri üretilmesine
indirgenmiştir. Genelleştirme bölgesinde uygulanacak bağlamsal genelleştirme işlemlerine, mekansal analizler (yoğunluk, dağılım
vb.) ile karar verilmiştir. Genellikle, yüksek yoğunluklu bölgelerde birleştirme, orta yoğunluklu bölgelerde tipikleştirme ve düşük
yoğunluklu bölgelerde ise öteleme işlemi uygulanmıştır. Öte yandan binaların dağılımı ve bölgenin şekli de işlem seçimine etki
etmektedir. Bölge içinde öteleme işleminin uygulanması için bina yoğunluğunun bellirli bir eşik değere ulaşması gerekir. Dolayısıyla,
tipikleştirme işlemi, uygun eşik değere ulaşıncaya kadar iteratif olarak gerçekleştirilmiştir. Sonrasında doğrudan ötelemeye uygun ya
da tipikleştirme sonrasında uygun hale gelen bölgeler içinde öteleme işlemi uygunlanmıştır. Öteleme için bölge içinde grid nokta
kümesi oluşturulmakta ve her nokta için bir ağırlık değeri elde edilmektedir. Öteleme işlemi bu ağırlık değerleri dikkate alınarak
uygulanmaktadır. Binaların hedef ölçekte en fazla 0.5 mm (gerçek dünyada 25 m) ötelenmesine izin verilmektedir. Bu nedenle, bir
noktanın ağırlığı hesaplanırken öncelikle o noktaya 25 m mesafe içinde yer alan binalar elde edilmektedir. Daha sonra noktanın
binalara olan uzaklığı ve bina sayısına bağlı olarak ağırlık değeri hesaplanmaktadır. Uzaklık değeri için bina büyüklüklerinin etkisini
yansıtmak açısından nokta ve bina arasında en kısa mesafe ile noktayı bina ağırlık merkezine birleştiren doğrunun bina çokgenine
kadar olan parçasının uzunluğunun ortalaması kullanılmıştır. Bölge içindeki tüm noktaların ağırlıkları hesaplandıktan sonra her
binanın 25 m’lik tampon alanına düşen noktalardan ağırlıklı ortalama konum (x, y) hesaplanmakta ve binanın mevcut konumuna göre
öteleme vektörü elde edilmektedir. Bölge içindeki her bina birer kez ötelendikten sonra nokta ağırlıklandırma işlemi tekrar edilmek
suretiyle öteleme işlemi iteratif olarak gerçekleştirilmektedir. Bulgular, bina sayısının az olduğu ve binaların hareket alanının görece
serbest olduğu genelleştirme bölgelerinde başarı oranının yüksek olduğunu göstermektedir. Bölge içinde bina sayısının artması, bölge
şeklinin karmaşık olması ya da bina dağılımı ile bölge şeklinin uyumsuz olması bu yaklaşımı olumsuz etkilemektedir.
Anahtar Kelimeler :
Topografik Harita, Genelleştirme, Öteleme, Çok Ölçekli Mekansal Veri Modelleme
Kaynak :