Koyu Mod:
Yazar :
Özge Güneş, Cüneyt Aydın
Özet :
Bu çalışma, Türkiye’de seçilen havzalara ilişkin 2003-2016 yılları arasındaki GSFC (Goddard Space Flight Center) GRACE (Gravity
Recovery And Climate Experiment)-Mascon çözümlerinden elde edilen eşdeğer su kalınlığı (equivalent water thickness, EWT)
değişimlerini incelemektedir. GRACE, 2002’den beri su kütlesi değişimlerinin izlenmesine olanak sağlamaktadır. GRACE
çözümlerinden elde edilen EWT değişimi zaman serisinin analizi için doğrusal trend ve periyodik sinyalleri içeren standart bir
fonksiyonel model olan harmonik regresyon yaklaşımı kullanılır. Diğer yandan, çoğu jeodezik zaman serisinde zamansal korelasyonlar
olduğu da bilinmektedir. Bu korelasyonların ihmal edilmesi, zaman serisinden elde edilen kestirim sonuçlarını etkilemekte ve
parametrelerin anlamlılığını değiştirmektedir. Daha önceden yapılan çalışmalara göre, GRACE zaman serilerinde renkli gürültülerin
var olduğu bilinmektedir. Söz konusu gürültüye neden olan korelasyonlara sahip bir zaman serisinin analizinde otoregresif modeller
önem arz etmektedir. Böylece kestirim sonuçlarına ait güven aralıkları daha doğru bir şekilde belirlenebilmektedir.
Çalışmanın amacı, otoregresif modelleri GRACE zaman serilerinde uygulamak ve korelasyonların kestirim sonuçlarına etkisini
incelemektir. Türkiye’de seçilen Batı Karadeniz, Fırat-Dicle, Konya-Kapalı ve Sakarya havzalarında trend ve periyodik sinyallerden
oluşan fonksiyonel model, ARMA(1,1) modeli altında ele alınmıştır. Burada ARMA(1,1) modeli, zaman serisinin yüklü olduğu renkli
gürültü türüne uygun olduğu için seçilmiştir. Toplam su kütlesi değişim trendinin belirlenmesinde kullanılan ARMA(1,1) modeline
göre trend kestirimi ve zaman serisinde ileriye yönelik tahminler elde edilmiştir. Elde edilen sonuçların güvenilirliği, daha önce yapılan
çalışmalara göre irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler :
GRACE zaman serisi, su kütlesi değişimi, renkli gürültü, zamansal korelasyon, ARMA model
Kaynak :