Koyu Mod:
Yazar :
İbrahim ASRİ, Özşen ÇORUMLUOĞLU, Emre ÖZDEMİR
Özet :
Ormanlar, üretilmesi ve arttırılması gerekli olduğu kadar korunması da gereken, kaybı durumunda yerine yeniden ikame edilmesi oldukça zahmetli, maliyetli ve uzun zaman alan, üstelik dünyanın oksijen depoları olarak da bilinen ülke doğal
kaynakları arasında son derece önemli bir yere sahiptirler.
Orman kayıplarına neden olan diğer etmenler bir tarafa, orman yangınları, en etkin ve kitlesel kayıplar şeklinde sonuç
doğururlar ve bu kayıpların en önemli sebepleri arasında yer alırlar. Orman yangınları ile mücadele de bu noktada önemli
hale gelir.
Orman yangınları ile mücadelenin en önemli aşaması ise risk yönetimi aşaması olup, özellikle konumsal veri analizlerini içine alan bir CBS desteğine sahip olması bu tip geniş alanlara yayılan kaynakların yönetiminin sürdürülebilir kılınması açısından
oldukça önemlidir.
Bu noktada da CBS verilerinden faydalanarak yangın oluşumunda etkin olan parametrelerin tespiti ve risk oluşturdukları bölgelerin belirlenerek yangın çıkmadan önce gerek örgütsel gerekse de fiili tedbirlerin alınması mevcut orman kaynaklarının
korunması adına önemli bir tercih olmaktadır.
Bu çalışmada Antalya ve yöresi (Antalya Orman Bölge Müdürlüğü yetki alanı) örnek risk analiz bölgesi olarak seçilmiştir. Orman Bölge Müdürlüğü’nden elde edilen veriler; dikkatli ve uzun süren bir veri filtreleme ve düzeltme aşamasından
geçirildikten sonra, özellikle sıcaklık, nem ve topografya açısından analiz edilmiş ve bölgeye ait çıkmış yangın ilişkili risk
haritası oluşturulmuştur.
Bu kapsamda geçmiş yıllara ait elde edilen yangın konum ve diğer öz nitelik verilerinde CBS’ye uyumluluk açısından ve veri
kalitesi açısından sıkıntılılar olduğu görülmüştür. Veriler; belli bir düzen ve sistematiğe bağlı bir şekilde, örneğin konumsal
teknolojiler ve entegre sensor sistemleri ile desteklenmiş tablet CBS gibi veri toplama olanaklarından faydalanılarak
toplanmadıkları için, verileri analiz edilebilecek hale getirmek oldukça uzun bir zaman almış ve emek kaybına yol açmıştır. Bu
veriler içerisinde, Orman Bölge Müdürlüğü tarafından toplanan yatay konum verileri bağlamında, enlem ve boylam değerleri
doğru kabul edilebilse de yükseklik bilgilerinde sorunların olduğu görülmüştür. Topoğrafik analizler için yükseklik verisi
önemli bir bileşen oluşturmaktadır. Bunun için bölgeye ait 8 adet ASTER GDEM Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) kullanılmıştır. Belirtilen yangın konumlarına ait yükseklik verileri bu SYM’den otomatik okutularak elde edilmiş ve böylece bu yangın
konumlarına ait yükseklik verisi sorunu bu şekilde elemine edilmiştir. Ayrıca bu sayede eğim ve bakıya göre yangın ve risk analizi yapabilme olanağına da kavuşulmuştur.
Orman teşkilatı yakın zamanda yangın verilerinin tutulmasını Avrupa Birliği (AB) standartlarına göre yeniden
şekillendirmiştir. Ayrıca teşkilat veri paylaşımı ve akademik çalışma işbirliği açısından özverili davranmaktadır. Ancak özellikle
verilerin sayısal ortama aktarılmasında CBS analizlerine olanak verecek şekilde özen gösterilmesi gerektiği gözlenmiştir. Çünkü yapılan çalışmada orman yangını ve risk yönetimi açısından CBS’nin önemli katkılar sağlayacağı öngörülmüştür.
Bu amaç kapsamında, yapılan çalışmada öncelikle CBS ortamında nem, sıcaklık ve topografya katmaları oluşturularak analize konu “layer” veri yapısı oluşturulmuştur. Bu işlemi takiben, her bir layer için gri tonlama yapılarak ilgili tabaka verileri
raster veri formatına çevrilmiştir. Elde edilen bu raster veri tabakaları birlikte RGB formunda birleştirilerek faktörlerin birlikte
etkin olarak gözlemlendikleri bir analiz ortamı oluşturulmuş. Böylece faktörlerin birlikte erkin oldukları risk alanları elde edilmiştir.
Anahtar Kelimeler :
Orman yangını, risk analizi, CBS
Kaynak :