Koyu Mod:
Yazar :
H. Erkaya , R. G. Hoşbaş , V. E. Gülal , N. Ersoy , U. Doğan , A. Pırtı M. Soycan , K. Gümüş , T. Öcalan , N. O. Aykut , B. Akpınar , F. Poyraz
Özet :
1983 yılında işletmeye açılan Oymapınar Barajı’nda baraj gövdesindeki değişimleri belirlemek üzere tesis edilen ilk jeodezik kontrol ağı, barajın basınç alanı dışında mansap kısmında sağlam zeminlerde seçilen 6 referans noktası ile gövdenin mansap kısmında
gövdeyi karakterize edecek şekilde seçilmiş 25 obje noktasından oluşturulmuştur. YTÜ Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği
Bölümü öğretim elemanlarından oluşan bir Araştırma Grubu tarafından 1985 yılında memba tarafında 4, 1986 yılında 2 ve 1996
yılında da 1 yeni referans noktası daha ilave edilerek toplam 13 referans noktasına ulaşılmıştır. 2007 ve 2008 yıllarında yapılan ölçmelerde daha önceden oluşturulan ağ aynen kullanılmıştır.
Jeodezik kontrol ağında Ekim 2007 Periyotu‘nda, yatay doğrultular, eğik kenar uzunlukları ile düşey açılar ve hassas nivelman ölçümlerinden oluşan yersel ölçmeler ile dik ve eğri koordinatlar ile koordinat farklarının ölçüldüğü uydu ölçmeleri yapılmıştır. Nisan 2008 periyotunda ilk periyotta yapılan ölçümler tekrarlanmış. Ayrıca yersel lazer tarayıcı ile baraj gövdesi taranmıştır. Jeodezik ağın ve obje noktalarının ölçümü, ATR sistemli robotik elektronik takeometre ile yapılmıştır.
Jeodezik kontrol ağının yatay konumu, doğrultu + kenar ağı olarak dolaylı ölçüler yöntemine göre serbest dengeleme yöntemi ile belirlenmiştir. Serbest ağ dengelemesinde Tüm iz = minimum ilkesi uygulanmış ve datum belirleyici ağırlık merkezinin yatay konumu ağ noktalarının yaklaşık koordinat değerlerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle belirlenmiştir. Oymapınar Barajı’ndaki 13 noktalı mikro jeodezik kontrol ağında, uydu tekniklerinden GPS yöntemi ile de ölçümler yapılmıştır. Jeodezik kontrol ağı, 13 noktada 3 günlük sürede 3 oturumda GPS ölçümleri yapılmıştır. GPS ölçüleri Bernese 5.0 GPS yazılımı ile değerlendirilmiştir.
Baraj gövdesindeki düşey değişimleri belirlemek üzere baraj kreti üzerinde tesis edilmiş olan nivelman noktaları arasında sağ
taraftaki Rs 100’den çıkış alınarak sol taraftaki Rs 300’e bağlantı yapılarak sayısal nivo ile gidişdönüş hassas nivelman yapılmıştır. Aynı noktalarda statik ölçme yöntemi ile 2 saatlik tekrarlı ölçümlerle GPS nivelmanı yapılmıştır.
Baraj bölgesinin topografik yapısı; jeodezik kontrol ağının referans noktaları arasında geometrik nivelman yapılmasını bazı noktalarda çok zorlaştırmakta bazılarında ise olanaksızlaştırmaktadır. Bu nedenle referans noktalarının yüksekliklerinin ve düşey
değişimlerinin belirlenmesi için eğik kenar ve düşey açı ölçülerine dayalı olarak hassas trigonometrik nivelman yöntemi
uygulanmıştır. Ayrıca yanına ulaşılması olanaksız olan baraj gövdesinin mansap tarafındaki obje noktalarının yükseklikleri de bu
yöntemle belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler :
Beton kemer baraj, jeodezik deformasyon ölçmeleri, yersel ölçmeler, GPS ölçmeleri, yersel lazer tarayıcılar
Kaynak :