Koyu Mod:
Yazar :
Fatih Taktak, Mehmet Ilı
Özet :
Son dönemlerde dünyada olduğu gibi Türkiye’de de gündemin önemli maddelerinden biri kentsel dönüşüm olgusudur. Ülkemizde 1950
yılından itibaren kanuni düzenlemelerde yeri olan kentsel dönüşüm konusu, 2012 yılında yürürlüğe giren 6306 sayılı “6306 sayılı Afet
Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi” kanunuyla odak noktası haline gelmiştir.
Ülkemizde geçmişten süregelen çarpık kentleşme, gecekondu ve kaçak yapılaşma, hızlı nüfus artışı, afetlere dayanıksız yapılar, alt yapı
ve ulaşım sorunları kentlerin en önemli problemleri olarak görülmektedir. Uzun yıllardır plansız büyüyen kentlerde kentsel dönüşüm,
kent çevrelerinin yenilenmesi, riskli yapıların tespit edilip yıkılarak güvenli konutların yapılması, kentlerdeki sosyal ve tarihi
kimliklerin korunarak yenilenmesine olanak tanıyan projeler şeklinde olmalıdır. Kentsel dönüşüm uygulamaları mülkiyete el atan ve
mülkiyeti değiştiren önemli uygulamalar olduğu için şeffaf, anlaşılabilir ve kentsel dönüşümün tüm aktörleri tarafından kabul edilebilir
olmalıdır. Özellikli bir imar uygulaması olan kentsel dönüşümde proje öncesi ve proje esnasında dağıtım değerlerinin belirlenmesi
için coğrafi bilgi teknolojilerine dayalı dinamik bir konumsal veri altyapısı modeline ihtiyaç duyulmaktadır.
Bu kanun çerçevesinde, Uygulamaya konulan kentsel dönüşüm sonucunda Riskli yapılar (kerpiç, ahşap veya kagir yapılar v.b.)
yıkılarak yerine daha modern ve bölge ihtiyaçlarına uygun ( İmar planına uygun konut veya apart daireler v.b.) konutlar yapılmıştır.
Eski yapılar genellikle tek katlı ya da 2 katlı (1-2 daireli) olması nedeniyle elektrik tüketimi konumsal boyutta daha az kullanılmaktaydı.
Fakat 6306 sayılı kanunun çıkışından sonra; 2010 ile 2016 yılları arasında bakıldığında, imar durumuna göre yapılan yeni yapılar 3
5 katlı daire yada apart daire şeklinde olması sebebiyle, konumsal olarak daire ve kişi sayısındaki artışında etkisiyle elektrik
tüketimindeki artış dikkat çekmektedir. Bu çalışmada; Uşak ilinde 2010-2016 yılları arası kentsel yapı olarak ekonomik ömrünü
tamamlamış karmaşık bir imar düzenine sahip ve konut yapılanmasının hızlı olduğu, Ünalan mahallesindeki konut oluşumunun elektrik
tüketim yoğunluğuna göre, yıllar içindeki değişiminin konumsal veri analiz tespiti yapılmıştır.
Riskli yapıların tespitinin kentin kattığı değişikliklerin tespit edilmesi öncelikli durumlar arasında olması kaçınılmazıdır. Kentin konut
değişiminin belirlenmesinde, ilgili aktörlerin mevcut enerji tüketiminin yıllara göre değişiminden de anlaşılabileceği düşünülmektedir.
Bu duruma yönelik Uşak kentinde eski bir yerleşim olup değişimin en fazla yaşandığı bir mahalle seçilmiştir. Seçilen mahallede Uşak’ın
yeni Üniversite kenti olması sebebiyle, apart konut ihtiyacı çok fazla olmaktadır. Günden güne Ünalan mahallesinde birçok konut
yapılmaktadır. 16.05.2012 tarih ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun çıkmasından 2 yıl
öncesi ve 4 yıl sonrasıyla ilgili, 2010-2016 yıllarını kapsayan Ünalan mahallesindeki değişimi konut bazında (daireleri içeren) elektrik
enerjisi tüketiminden tespit edilmeye çalışılmıştır.
Çalışma bölgesi içerisindeki konut değişimi, Coğrafi Bilgi Sistemlerinde analiz metotlarından biri olan yoğunluk analizi ile noktasal
yoğunlukların nasıl dağıldığının gözlemlenmesi gerçekleştirildi. Bu analizde noktalardan yoğunluk yüzeyi oluşturuldu. Vektör
özellikteki nokta detay analiz sonrasında, matematiksel modeller yardımıyla raster özellikteki bir yüzeye dönüştürülmüş hali elde edildi.
Elde edilen veriler yardımıyla 2010 ile 2016 yılları arasında elektrik tüketiminin boyutu görsel olarak görülmektedir. Sonuç olarak
ilgili mahallede, Uygulamaya konulan kentsel dönüşüm sonucunda Riskli ve eski yapılar yıkılarak yerine daha modern ve bölge
ihtiyaçlarına uygun ( İmar planına uygun konut veya apart daireler v.b. ) konutlar yapılmış olduğu ve yasanın çıktıktan sonrası ve
öncesiyle ilgili çıkarımlar, konumsal analiz yöntemiyle ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler :
6306 sayılı kanun, Kentsel Dönüşüm, Elektrik Tüketimi, Yoğunluk analizi, Coğrafi Bilgi Sistemi
Kaynak :